#JEDENPODPIS

tyle tracą polscy twórcy na rzecz cyfrowych gigantów czekając na podpisanie rozporządzenia przez Minister Kultury

Mimo licznych zapowiedzi ze strony Ministerstwa Kultury, rozporządzenie aktualizujące listę tzw. czystych nośników o nowoczesne urządzenia nie tylko nie weszło w życie 1 stycznia 2026 roku, lecz do tej pory nie zostało nawet podpisane. Budzi to ogromne rozczarowanie całej branży kreatywnej.

To aktualizacja, na którą polscy twórcy kultury czekają już od ponad 18 lat! A jej brak sprawia, że mamy w Polsce prawo będące reliktem przeszłości - na dotychczasowej liście urządzeń objętych opłatą znajdują się wciąż bowiem takie nośniki jak kasety VHS, magnetowidy czy... kasety magnetofonowe. A wciąż brakuje tam masowo używanych komputerów, smartfonów, telewizorów czy tabletów.

Polska jest jednym z ostatnich europejskich krajów (obok np. Białorusi czy Albanii) który nie zaktualizował listy czystych nośników o współcześnie używane urządzenia. Czas, aby polscy twórcy kultury, wzorem swoich europejskich koleżanek i kolegów, zaczęli nareszcie otrzymywać należne im rekompensaty!

„Opłata od czystych nośników to ukryty podatek”

Opłata od czystych nośników nie jest podatkiem! Nie trafia ona bowiem do budżetu państwa i nie jest ponoszona przez konsumenta. Rząd nie ma również wpływu na podział tych środków. Ustalony, niewielki procent ceny urządzenia odprowadza producent lub dystrybutor, a pieniądze przekazywane są organizacjom zbiorowego zarządzania i trafiają bezpośrednio do artystów.

„Aktualizacja opłaty sprawi, że wzrosną ceny elektroniki”

Polskie prawo zezwala na bezpłatne korzystanie z utworów pochodzących z legalnych źródeł i dzielenie się nimi w gronie najbliższych bez konieczności uzyskiwania zgody twórcy. To duże ułatwienie w korzystaniu z dzieł kultury, oznacza jednak, że wiele osób nie będzie sięgać po nie samodzielnie. Aby zrekompensować powstałą w ten sposób lukę, istnieje mechanizm niewielkiego ryczałtu (od 1 do 2%), który zgodnie z przepisami odprowadzany jest przez producentów i dystrybutorów sprzętu mogącego służyć do odtwarzania i kopiowania utworów. Oznacza to, że w polskim systemie prawnym nie istnieje proste przełożenie opłaty reprograficznej na cenę urządzenia, a płatnikiem nie jest konsument.

„Opłata reprograficzna jest przeżytkiem i powinna zniknąć”

Opłata reprograficzna, choć w Polsce funkcjonuje od lat 90-tych XX wieku, nie jest przeżytkiem. Świadczyć o tym może fakt, że Polska jest jednym z ostatnich krajów Europy, który nie zaktualizował listy nośników objętych opłatą o nowoczesne urządzenia i z roku na rok pozostajemy coraz bardziej w tyle. Ostatni raz taka aktualizacja 18 lat (!) temu. Sytuacja ta stanowi jeden z kluczowych czynników odróżniających warunki ekonomiczne wielu twórców i producentów w Polsce w porównaniu z twórcami z innych krajów europejskich. Tymczasem kultura odgrywa fundamentalną rolę w budowaniu nowoczesnego i świadomego społeczeństwa, jednocześnie przyczynia się do wzrostu polskiego PKB na poziomie blisko 4%. Sektor kultury i branże kreatywne zatrudniają obecnie ponad 300 tysięcy osób, dlatego wspieranie ich jest racjonalną i długofalową decyzją rozwojową państwa.

Opłata od czystych nośników pobierana jest nie tylko na rzecz najczęściej kojarzonych przez opinię publiczną filmowców czy muzyków, ale także dla aktorów, twórców fotografii, grafik i rysunków, pisarzy, naukowców, wydawców pracy czy dziennikarzy. Na dostosowanie polskiego prawa do rzeczywistości czekają niemalże wszyscy przedstawiciele branży kreatywnej.

Pliki do pobrania

• Grafiki (zip)
• Pisma (zip)

Obserwuj nas, żeby być na bieżąco!

Koło Młodych SFP

ZAPA:

Stowarzyszenie Filmowców Polskich:

Kontakt

Martyna Tomczyk-Bagińska
tomczyk@zapa.org.pl
tel. 793 013 272

Copyright © by Stowarzyszenie Filmowców Polskich 2026